Ժամանակի թարգմանությունը. Պատմություն եւ արդիականություն

Ժամանակը մարդի կյանքը որոշող ամենակարեւոր բաղադրիչներից է `անկախ նրա սոցիալական ծագումից, ազգությունից եւ քաղաքական հայացքներից: Միեւնույն ժամանակ, ցերեկային ժամի փոփոխման տեւողությունը հնարավորություն է տալիս մարդկանց արհեստականորեն երկարաձգել կամ կրճատել լուսային ժամանակաշրջանը, ժամանակն անցնելու ամառային ժամերին: Այնուամենայնիվ, այս գործընթացի անհրաժեշտության առնչությամբ վերջերս տեղի է ունեցել բազմաթիվ քննարկումներ:

Պետք է նշել, որ առաջին անգամ ժամանակի թարգմանությունը առաջարկվել է հայտնի ամերիկացի հասարակական գործիչ եւ գիտնական Բ. Ֆրանկլինի կողմից, երբ նա աշխատել է որպես Ֆրանսիայում ԱՄՆ դեսպան: Իր հումորային աշխատանքում, պարզ գործնական հաշվարկներով, ապացուցեց, որ մարտի մեկի կեսերին ժամը մեկ ժամ առաջ շարժվելով, փարիզյանները կկարողանան փրկել մեկ տարվա մոմերը:

Հայտնի ամերիկացիների հոդվածը այնուհետեւ որոշակի թերահավատությամբ էր վերաբերվում, եւ ժամացույցի ձեռքի թարգմանության հետ կապված խնդիրը վերադարձավ միայն մեկ դար անց: Առաջինը Նոր Զելանդիայի էնդոմոլոգ Ջ.Հուդսոնն անդրադարձավ, որը հիմնավորեց գարնանը երկու ժամ առաջ ընթանալու անհրաժեշտությունը, ինչը լրացուցիչ հնարավորություններ կտա լիարժեք աշխատանքի համար: Հադսոնի այս առաջարկը ֆորմալացված է գիտական հոդվածի ձեւով եւ հրատարակվել է 1898 թ. Նոր Զելանդիայում հրապարակված գիտական ամսագրում, որը նշանավորվեց երկար տարիների քննարկման սկիզբը:

Եվրոպայում, ժամանակի թարգմանությունը որպես հրատապ անհրաժեշտություն առաջին հերթին անդրադարձել է Վ. Վիլետտի կողմից, որը շատերը համարում են «ամառային ժամանակի գյուտարար»: 1907 թ. Անգլիայում հրատարակված «Օրվա լույսը տարածելու մասին» իր հոդվածում նա նախ տեսականորեն հիմնավորեց նման թարգմանության անհրաժեշտությունը, այնուհետեւ ապրիլին ամեն կիրակի առաջ առաջարկեց ժամացույցի ձեռքերը 20 րոպե առաջ, իսկ սեպտեմբերին, ամեն ինչ վերականգնելու համար: Անգլիացիները չէին շտապում օգտվել Ուիլետի առաջարկից, իսկ Գերմանիայի առաջին եվրոպական երկիրը, որը ցրելու էր ցերեկը, որոշեց զգալի օգուտներ քաղել Առաջին համաշխարհային պատերազմի լույսի ներքո, որը սկսվել էր: Այնուամենայնիվ, Անտանտան երկրները շտապեցին պահել ձեռնարկատիրական գերմանացիների հետ, սկսելով փոփոխություններ կատարել 1917 թ.-ին իրենց ժամացույցների աշխատանքի համար:

Հետագա տարիներին, ինչպես Եվրոպայում, այնպես էլ ԱՄՆ-ում ժամանակի թարգմանությունը լուրջ քննադատության ենթարկվեց, ուստի շատ երկրներ վերադարձան նախադեպային տարբերակին: Այնուամենայնիվ, յուրաքանչյուր նոր տնտեսական ճգնաժամի հետ մեկտեղ առաջատար համաշխարհային իշխանությունների ղեկավարությունը կրկին վերադարձավ հնարավորինս տարեվերջին ջարդերի ցուցանիշները հարմարեցնելու համար, բավականին ողջամիտ հավատալով, որ այս կերպ հնարավոր կլինի խնայել էներգետիկ կտրուկ բարձր գների վրա: Օրինակ, նույն Գերմանիայում ժամանակի թարգմանությունը սկսվեց 1940 թ., Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկման հետ կապված : Եվ 1973 թվականին `կապված լուրջ նավթային ճգնաժամի սկսվելու հետ:

Ժամանակի ռուսերեն թարգմանությունը ամառային ժամանակահատվածում առաջին անգամ ներկայացվեց 1917 թվականին ժամանակավոր կառավարության հատուկ որոշմամբ , սակայն նույն տարվա նոյեմբերին իշխանության գալով բոլշեւիկների հետ, այս ընթացակարգը վերացվեց:

Հաջորդ կարեւոր իրադարձությունն էր 1930 թ. Այսպես կոչված «հրամայական ժամանակի» ներդրումը. Այս տարի հասարակական ժամին ավելացվել է 1 ժամ, սակայն ոչ մի ամառային պայման չի ներկայացվել: 1981 թ. Ապրիլին ԽՍՀՄ Նախարարների խորհուրդը հրամանագիր է ընդունել, որը նորից ներկայացրեց գարնան եւ աշնանը նետերի փոխանցումը: Սակայն «մայրության ժամանակը», մինչդեռ ոչ ոք չէր պատրաստվում չեղյալ հայտարարել, այնպես որ ամռանը Ռուսաստանում ամռանը ընդհանուր առմամբ փոխվել է իր տեւողությունը 2 ժամ:

Այս իրավիճակը շտկելու համար պետք է լինի Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահ Դ.Մեդվեդեւի հրամանագիրը, ըստ որի, 2011 թ. Ապրիլին ամառայինի համար նախատեսված ժամերի ճշգրտումը պետք է լինի վերջինը: Այնուամենայնիվ, դա արվեց, նույն երկու ժամվա ընթացքում ռուսները տեղական ժամանակով անհամաձայնություն ստացան: Շատ դեպքերում հենց դա է պատճառը եւ նաեւ այն հանգամանքը, որ ձմռան ամիսներին լույսի օրվա տեւողությունը կտրուկ նվազել է, գարնանն ու աշնանը նետերի փոխանցման նպատակահարմարության մասին քննարկումները վերսկսվել են նոր ուժով: